Al twintig jaar fascineren ze iedereen die langer en gezonder wil leven: de Blue Zones, regio’s waar opvallend veel mensen honderd jaar of ouder zouden worden. Wat doen ze anders? En klopt het verhaal wel? Het antwoord is verrassend genuanceerd, maar de lessen blijven waardevol.
Waar komt het idee vandaan?
Volgens Fortune en het persagentschap AFP gebruikten onderzoekers de term ‘blue zone’ voor het eerst in 2004, voor een regio op het Italiaanse eiland Sardinië. In 2005 voegde Dan Buettner, toen journalist bij National Geographic, er het Japanse Okinawa en het Californische Loma Linda aan toe. Later volgden het schiereiland Nicoya in Costa Rica en het Griekse eiland Ikaria. Buettner bouwde er samen met demografen een bekend merk rond uit.
De vijf Blue Zones
Klik op een kaart om ze om te draaien.
Wat hebben ze gemeen?
Volgens CNBC deelden de inwoners van de Blue Zones enkele gewoontes: een overwegend plantaardig eetpatroon, een gevoel van zingeving, sterke relaties met familie en vrienden, en deel uitmaken van een geloofsgemeenschap. Buettner vatte die gemeenschappelijke kenmerken later samen in de ‘Power Nine’.
Vooral plantaardig
Bonen, groenten, granen en weinig vlees.
Natuurlijk bewegen
Geen fitness, wel tuinieren, wandelen en dagelijks werk.
Zingeving
Een reden om ’s ochtends op te staan.
Familie en vrienden
Hechte sociale banden, over generaties heen.
Gemeenschap
Deel uitmaken van een groep, zoals een geloofsgemeenschap.
Rust
Momenten van rust en vertraging in het dagelijkse leven.
De kritiek: kloppen de leeftijden wel?
Recent kwamen de Blue Zones onder vuur. De Britse onderzoeker Saul Justin Newman van University College London stelt dat veel gegevens over extreme ouderdom onbetrouwbaar zijn. Volgens Fortune vond hij dat mensen die 110 jaar of ouder zouden zijn, vaak uit regio’s kwamen met een slechte gezondheid, veel armoede en een gebrekkige registratie. Hij verwijst naar gevallen waarin een groot deel van de geregistreerde honderdjarigen al overleden was of niet bestond, en wijst op pensioenfraude en foute geboorteakten.
De Blue Zone-onderzoekers reageerden scherp. Ze noemden zijn werk ‘ethisch en academisch onverantwoord’ en stellen dat Newman conclusies over brede regio’s toepast op de veel kleinere Blue Zones. Volgens CNBC zeggen Buettner en zijn collega’s dat vier van de vijf zones (Okinawa, Sardinië, Ikaria en Nicoya) streng demografisch gevalideerd zijn. Buettner gaf wel toe dat Loma Linda eerder een buitenbeentje was.
Lessen die overeind blijven
Los van de demografische discussie worden veel Blue Zone-gewoontes gestaafd door breder wetenschappelijk onderzoek. Een plantaardig eetpatroon past bij het mediterraanse dieet, een van de best onderzochte eetpatronen ter wereld. Sterke sociale banden hangen samen met een langer leven, zoals je leest in ons artikel over sociale contacten. En dagelijks bewegen is een van de krachtigste dingen die je voor je gezondheid kan doen.
Eet meer bonen en groenten
Maak peulvruchten een vast onderdeel van je week.
Beweeg in je dagelijkse leven
Fiets, wandel, tuinier, neem de trap.
Investeer in je relaties
Plan tijd met familie en vrienden, ook als het druk is.
Zoek zingeving
Vrijwilligerswerk, een hobby, zorg voor anderen: iets wat je dag betekenis geeft.
Neem tijd om te vertragen
Een vast rustmoment per dag, zonder scherm.
Of de Blue Zones nu echt zijn wat ze lijken of niet: samen eten, bewegen en zorgen voor elkaar is nooit een slecht idee.
Wat neem je mee naar huis?
Je hoeft niet naar een Grieks eiland te verhuizen om iets van de Blue Zones te leren. De kern is verrassend gewoon: eet vooral planten en peulvruchten, beweeg doorheen de dag, neem tijd voor de mensen rond je en zoek iets dat je leven zin geeft. Dat zijn gewoontes die je ook in een Vlaamse of Nederlandse straat kan opbouwen.
Blauw samengevat
- De Blue Zones zijn vijf regio’s die bekendstaan om uitzonderlijk veel honderdjarigen.
- Hun gemeenschappelijke gewoontes: plantaardig eten, natuurlijk bewegen, zingeving en sterke sociale banden.
- Onderzoekers twisten over de betrouwbaarheid van de leeftijdsgegevens.
- De gewoontes zelf worden wel gesteund door breder onderzoek.