‘Het is natuurlijk, dus het kan geen kwaad.’ Het is een van de meest hardnekkige misverstanden over supplementen. In werkelijkheid kunnen supplementen krachtige stoffen bevatten, wisselwerkingen hebben met medicatie en niet altijd bevatten wat op het etiket staat. Zo maak je een veilige keuze.
Supplementen zijn geen geneesmiddelen
In de Europese Unie zijn voedingssupplementen wettelijk voedingsmiddelen. Volgens EFSA is de producent zelf verantwoordelijk voor de veiligheid, en bestaan er nog geen bindende Europese maximumdoseringen voor vitamines en mineralen in supplementen. Ook in de Verenigde Staten hoeven supplementen volgens de FDA niet vooraf goedgekeurd te worden: producenten moeten zelf zorgen dat hun producten veilig en correct geëtiketteerd zijn.
Het grote verschil met geneesmiddelen: een supplement moet niet bewijzen dat het werkt voor het in de winkel ligt.
‘Natuurlijk’ betekent niet ‘veilig’
Het Amerikaanse Office of Dietary Supplements geeft voorbeelden van volledig natuurlijke kruiden, zoals smeerwortel en kava, die de lever kunnen beschadigen. Of iets veilig is, hangt af van de chemische samenstelling, de dosis en de bereiding, niet van het woord ‘natuurlijk’ op de verpakking.
Wisselwerkingen met medicatie
Dit is misschien het grootste risico. Supplementen kunnen de werking van geneesmiddelen versterken of verzwakken. Enkele voorbeelden die het NIH noemt:
| Supplement | Kan invloed hebben op | Mogelijk gevolg |
|---|---|---|
| Vitamine K | Bloedverdunners zoals warfarine | Minder werkzame bloedverdunning |
| Sint-janskruid | Veel geneesmiddelen | Minder werkzame medicatie |
| IJzer | Schildkliermedicatie (levothyroxine), levodopa | Minder goede opname van het geneesmiddel |
| Magnesium | Bepaalde antibiotica en bisfosfonaten | Minder goede opname bij gelijktijdige inname |
| Omega-3 in hoge dosis | Bloedverdunners | Verhoogd bloedingsrisico |
Meer is niet beter
Voor veel vitamines en mineralen heeft EFSA een veilige bovengrens vastgesteld: de hoogste dagelijkse hoeveelheid die op lange termijn waarschijnlijk geen schade geeft. Wie meerdere supplementen combineert en daarnaast verrijkte producten eet, kan die grens ongemerkt overschrijden. Voorbeelden van bovengrenzen voor volwassenen zijn 100 microgram vitamine D per dag en, volgens het NIH, 45 milligram ijzer.
Vetoplosbare vitamines zoals A en D stapelen zich op in je lichaam. Een overdosis is dus mogelijk, al komt die vrijwel altijd door supplementen en niet door voeding.
Kwaliteit en vervuiling
Een product bevat niet altijd wat op het etiket staat. Bij sportsupplementen waarschuwt de FDA voor producten met verborgen stimulerende middelen, steroïden of geneesmiddelen. Onafhankelijke keurmerken kunnen helpen. Het NIH noemt organisaties zoals USP, NSF International en ConsumerLab.com, en voor sportsupplementen NSF Certified for Sport en Informed-Choice. Zo’n keurmerk betekent dat het product getest is, maar garandeert niet dat het veilig of werkzaam is.
Rode vlaggen
Je checklist voor een veilige keuze
Score: 0 van 8
Het NIH raadt aan om een lijstje bij te houden van alle supplementen en geneesmiddelen die je neemt, en dat mee te nemen naar je arts of apotheker. Zo kunnen zij mogelijke problemen tijdig opmerken.
Wil je weten welke supplementen voor jou eventueel zinvol zijn? Gebruik dan onze supplementwijzer op de pagina supplementen: wanneer wel, wanneer niet. Voor sporters is ook ons artikel over creatine interessant.
Online kopen: extra opletten
Supplementen van buiten de Europese Unie, bijvoorbeeld via grote internationale webwinkels of sociale media, vallen niet altijd onder dezelfde regels als producten in de Belgische of Nederlandse apotheek. Ze kunnen hogere doses bevatten of ingrediënten die bij ons niet zijn toegelaten. Twijfel je, koop dan bij een apotheek of een betrouwbare Europese verkoper en vraag om advies.
Veilig samengevat
- Supplementen zijn voedingsmiddelen, geen geneesmiddelen, en worden niet vooraf getest op werkzaamheid.
- ‘Natuurlijk’ betekent niet automatisch veilig.
- Wisselwerkingen met medicatie zijn het grootste risico: overleg altijd met je arts of apotheker.
- Meer is niet beter: respecteer de bovengrenzen en bewaar alles buiten bereik van kinderen.
Bronnen
- EFSA – Food supplements
- FDA – Dietary supplements
- NIH Office of Dietary Supplements – Dietary supplements: what you need to know
- NIH Office of Dietary Supplements – Omega-3 fatty acids
- NIH Office of Dietary Supplements – Iron
- NIH Office of Dietary Supplements – Magnesium
- NIH Office of Dietary Supplements – Supplements for exercise and athletic performance